viewmodel.jpg

wie zijn we

VW mag is gecreëerd door
The View Concepts:
de broedplaats voor nieuwe perspectieven op dagelijkse dingen.
Online, offline en live.

de waarheid: filosofie versus wetenschap

de waarheid: filosofie versus wetenschap

de-waarheid.jpg

Ik en de waarheid hebben een gekke verstandhouding. Ik verhuisde mijn spullen. Ik liep nog even door de keuken voor een laatste check, vond daar mijn spatel (een in de vorm van een spiegelei) en legde die nog in de laatste verhuisdoos. Eenmaal gesetteld in mijn nieuwe huis in Amsterdam bakte ik pannenkoeken met mijn spatel voor mijn oude huisgenoot, die zei: ‘oh, haha, is dat ding hier!’. Ik vond het een rare vraag, ik had ‘m namelijk van mijn zus voor mijn verjaardag gekregen. Althans dat dacht ik, want dat bleek een volkomen onzinnig gecreëerde waarheid door mijn brein, waar tot nog toe geen duidelijke aanknopingspunten voor waren. De spatel was niet van mij, de spatel was van mijn huisgenoot. We hebben erom gelachen, maar tegelijkertijd besloop me een angstig gevoel. Het lijkt wat onbenullig, maar als mijn hoofd in staat is zo’n rare waarheid te creëren, waarvan ik nooit de noodzaak zag deze te heroverwegen, wat voor andere rare waarheden creëert mijn brein dan nog meer?

Ik ging opzoek naar de definitie van waarheid op het wereldwijde web. Volgens de Van Dale is De waarheid (zelfs.naamw (v.)) ‘Hetgeen in overeenstemming is met de werkelijkheid zoals die is of wordt ervaren; in overeenstemming met het ware.’ Op het eerste gezicht lijkt de waarheid synoniem voor objectiviteit, iets gebaseerd op feiten. Maar denken we verder, kan de waarheid tevens gezien worden als iets dat zo wordt ervaren, ook wel; subjectieve waarheid. Volgens Climacus (…) de hoogste waarheid met betrekking tot de menselijke existentie, waarbij het altijd gaat om thema’s waar geen objectieve zekerheid over te verkrijgen is. Erg vage materie, dus ik schakelde de hulp in van mijn slimste vriendin – master studente forensische psychologie, jawel. ‘De mens is geneigd overal een oorzaak voor te vinden en hiervoor hebben we een waarheid of een geloofsovertuiging nodig, in wat voor vorm dan ook’, legt ze me uit. ‘Ik denk dat er helemaal geen objectieve waarheid is, maar dat iedereen zijn of haar eigen waarheid kan creëren, bijvoorbeeld op basis van godsdienst, wetenschap, spiritualiteit, liefde, etc. Neem bijvoorbeeld mensen met een psychotische stoornis. Bij deze mensen gaan we ervan uit dat de waarheid die zij ervaren, bijvoorbeeld hallucinaties, niet waar is omdat de meeste mensen dit niét waarnemen. Maar kijk je naar neuro-imaging studies, zien we dat in hun hersengebieden associaties oplichten met het horen van geluiden, wat zou impliceren dat het voor hen wél de waarheid is.’

Filosofie versus de wetenschap, zou je kunnen zeggen. De wetenschap tracht op een objectieve manier de waarheid te achterhalen, dingen die we aan kunnen wijzen. Subjectiviteit staat voor het onbenoembare, het mystieke – hetgeen waarvoor we niet gelijk een antwoord hebben. Maar met subjectieve waarheid wordt ook bedoeld; hoogstpersoonlijke ervaringen, zoals filosoof Thomas Nagel in 1974 publiceerde in een artikel met het vraagstuk hoe het zou zijn om een vleermuis te zijn. Hij concludeerde dat, ook al ben je de beste ‘vleermuisdeskundige’ in de wereld en weet je alles van het gedrag en de fysiologie, je niet beter dan iemand anders weet hoe het is om een vleermuis te zijn. Waarom? Omdat bewustzijn de subjectieve ervaring van waarheid is. Laat die even op je inwerken.

Naast de subjectieve en objectieve waarheid wijst het web ook naar deductieve (foutieve logica) en inductieve waarheden (bijv. generalisatie). Zou een bepaald gegeven de waarheid zijn wanneer we in alle gevallen kunnen aantonen dat het zo is? En stel dat het in één geval anders is dan bij alle andere gevallen, kunnen we dan stellen dat we met inductie te maken hebben en dat het dus geen objectieve waarheid is? Stel je zet 100 mensen in een tuin, waarvan er 99 een plant zien en die ene niet, betekent dit dan dat de plant de waarheid is?

Mijn slimste vriendin vervolgt haar uitleg: 'waarheden worden in het brein niet echt weergegeven als iets grijpbaars, maar gaan over de filosofie van het bewustzijn. Wat jouw spiegelei-spatel betreft hebben we waarschijnlijk te maken met een foute herinnering, die een waarheid wordt wanneer je er een waarde aan geeft. Zo bestaat ook het rare fenomeen dat je een herinnering kunt hebben waarvan je weet dat deze fout is. Dit impliceert dat herinneringen losstaan van de waarheid, dat verschilt tussen mensen door middel van religie, cultuur, persoonlijkheid ed.'

Dat de waarheid en de mens een gekke verstandhouding hebben is een gegeven dat ik niet meer durf te generaliseren, maar dat in ieder geval míjn persoonlijkheid een gigantisch-onbewuste affectie heeft met spiegeleieren, dat is wel duidelijk.

Geschreven door Flora de Vries

Beeld: Tzniusness, Neta Dror

 

fantaseren met mate

fantaseren met mate

toen geluk nog heel gewoon was

toen geluk nog heel gewoon was